Jako 18-letni kleryk franciszkański, Maksymilian Kolbe, wraz z 6 innymi współbraćmi, 28 X 1912 r. wyjechał z Krakowa. Podróż do Rzymu trwała dwa dni i dwie noce.

1912-1917: Rzym, Zagarolo, San Marino, Amelia

W Rzymie kleryk Maksymilian uczył się w Międzynarodowym Kolegium Ojców Franciszkanów przy via San Teodoro 41. wraz z nim studiował m.in. Quirico Pignalberi (w latach 1911-1917) z prowincji rzymskiej. Na wykłady z filozofii i matematyki chodzili na "Gregorianum".

"Gregorianum". Św. Ignacy Loyola założył w 1551 r. szkołę gramatyki, humanistyki i doktryny chrześcijańskiej, wolną od opłat, nazywaną Collegio Romano (Kolegium Rzymskim). Papież Grzegorz XIII (1572-1585) przyczynił się zo wzniesienia nowej siedziby Kolegium, której uroczysta inauguracja odbyła się w 1584 r.

W 1773 r., wraz z kasatą jezuitów przez papieża Klemensa XIV (1769-1774), Stolica Apostolska powierzyła Kolegium księżom diecezjalnym. Papież Pius VII (1800-1823) przywrócił zakon jezuicki w 1814 r., ale Kolegium powróciło do Towarzystwa Jezusowego dopiero w 1824 r., kiedy to papież Leon XII (1823-1829) powierzył je jezuitom i hojnie odnowił nadanie wszystkie prawa uniwersyteckie i przywileje, które przed kasatą były przyznawane Kolegium.

W 1873 r. papież Pius IX (1846-1878) nakazał, aby nazwa uczelni, zamiast Collegio Romano, przyjęła oficjalnie nazwę Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego.

Zarówno ze względu na liczbę studentów, jak i rosnącą różnorodność szkół, instytutów i wydziałów, Papieski Uniwersytet Gregoriański potrzebował szerszej i bardziej godnej siedziby, która z woli papieża Piusa XI (1922-1939), wzniesiona w pobliżu Colle del Quirinale na Piazza della Pilotta, została uroczyście zainaugurowana 6 XI 1930 r.

Podczas pobytu Ojca Maksymiliana w Rzymie uniwersytet "Gregorianum" mieścił się przy via del Seminario 120, w pobliżu kościoła San Ignazio.

Międzynarodowe Kolegium Serafickie OO. Franciszkanów w Rzymie powstało w 1885 r. jako kolegium do wychowania i kształcenia studentów zakonu. Przy kolegium od 1905 r. istnieje Papieski Wydział Teologiczny św. Bonawentury. Prowadzi on działalność naukową w miejsce dawnego Papieskiego Kolegium św. Bonawentury, założonego w 1587 r. przez papieża Sykstusa V, a zniesionego przez władze świeckie w 1873 r.

Wśród przedmiotów nauczanych w Kolegium Serafickim były: logika, epistemologia, kosmologia, psychologia, teologia i historia filozofii. Niektórzy studenci uczyli się także chemii, historii sztuki, biologii i astronomii. Stąd może wzięły się astronomiczne zainteresowania Maksymiliana, które zaowocowały projektami statku kosmicznego, który nazwał "eteroplanem".

Od strony duchowej, Maksymilian poznał w tym czasie Dzieje duszy Teresy od Dzieciątka Jezus - wtedy jeszcze nie kanonizowanej, z którą zawarł "pakt duchowy". Rozczytywał się także w żywocie Józefa Cottolengo. Bliska mu także się stała jeszcze wtedy nie kanonizowana Gemma Galgani, do której życiorysu nieraz powracał, ponieważ ta lektura "więcej mi dobrego zrobiła niż rekolekcje" - napisał Ojciec Maksymilian w 1921 r. swojej mamie (Pisma, 42). Od "małej" Tereski zaczerpnął prostą i dziecięcą miłość, od Cottolengo - bezgraniczną ufność w Opatrzność Bożą, od Gemmy - ukochanie cierpienia.

Pierwszy rok studiów filozoficznych kleryk Kolbe zakończył egzaminem 1 VII 1913 r., a po zdanych egzaminach w kolegium franciszkańskim 14 VII, razem z innymi klerykami wyjechał na wakacje, które spędził we franciszkańskim klasztorze w Zagarolo - miasteczka oddalonego od Rzymu o ok. 30 km. Tam spędził wakacje także po II roku studiów.

14 X klerycy wrócili do Rzymu, aby po odbytych rekolekcjach zakonnych (21-29 X) rozpocząć rok szkolny 1913/14, który kleryk Maksymilian ukończył egzaminem z filozofii ze stopniem licencjata 24 VI 1914 r. W marcu tego roku doszło do zdarzenia z uzdrowieniem małego grubego palca u prawej ręki, które sam opisał w liście do swojej matki (6 VI 1914 - Pisma, 12).

W tym czasie wybuchła "wielka wojna" (I wojna światowa), za której początek uważa się wypowiedzenie przez cesarstwo Austro-Węgier wojny Serbii 28 VII 1914 r.

Br. Maksymilian, po powrocie z Zagarolo i odprawieniu rekolekcji, 28 X w Collegio Pio Latino-Americano otrzymał tonsurę i dwa pierwsze mniejsze święcenia z rąk kardynała wikariusza Rzymu Basilio Pompilja, a 1 XI złożył na ręce o. Domenico M. Tavanniego - wikariusza generalnego franciszkanów, śluby solemne, czyli uroczyście i na całe życie związał się przez nie z zakonem. Podczas ich składania dołączył do swego zakonnego imienia imię Maria. 29 XI 1914 Maksymilian otrzymał dwa dalsze święcenia mniejsze. Tak wkroczył w nowy rok studiów 1914/15. Ukończył je złożeniem egzaminu na "Gregorianum" i otrzymaniem stopnia doktora filozofii (22 X 1915).

Kiedy w maju 1915 r. Włochy wypowiedziały wojnę Austrii, sytuacja studentów austriackich i polskich, posiadających austriackie dokumenty, stała się niepewna. Władze franciszkańskiego kolegium zdecydowały się wysłać dwóch polskich studentów, br. Maksymiliana Kolbego i br. Albina Lewickiego do San Marino - małego państewka, ale zależnego od Włoch. Jednak po kilku dniach klerycy ci musieli opuścić San Marino i powrócić do Rzymu, gdzie przebywali przez cały czas trwania wojny. Tam zastała go wiadomość, że jego rodzony brat, Józef Kolbe, 23 IX 1915 r. został przyjęty do zakonu franciszkańskiego, otrzymując imię Alfons. Również w ciągu tego roku dowiedział się, że jego starszy brat, Franciszek (imię zakonne Walerian), opuścił zakon franciszkański.

Rok 1917 obfitował w jedno z najważniejszych wydarzeń w życiu św. Maksymiliana. W tym okresie kształtowała się w nim idea dotycząca walki dla Matki Bożej, urzeczywistniona założeniem Rycerstwa Niepokalanej, 16 X 1917 r. Wcześniej, 17 II 1917 r., był świadkiem wrogich papiestwu i Kościołowi katolickiemu manifestacji masonerii, świętującej 200. rocznicę założenia w Londynie pierwszej Wielkiej Loży.

Wakacje 1917 r. Maksymilian spędził niedaleko Kolegium, we franciszkańskim ośrodku rekolekcyjnym, znajdującym się niedaleko term Karakalli, nazywanym "Winnicą św. Antoniego". Tam ujawniła się u niego choroba płuc - gruźlica. Czas rekonwalescencji spędził na ponownej lekturze pism "małej Tereski" i Gemmy Galgani oraz krystalizowaniu sprawy założenia maryjnej organizacji. Po dwóch tygodniach wrócił do "Winnicy".

16 VII 1917 r. br. Maksymilian otrzymał święcenia subdiakonatu z rąk bp. Francesco M. Bertiego OFMConv - ordynariusza diecezji Amelia. Na zaproszenie tego biskupa Maksymilian spędził w Amelii, w rezydencji biskupa i w miejscowym seminarium, letnie miesiące 1918 r. (od 16 lipca).

I-VII 1918: Rzym

7 I po południu służył jako subdiakon w kościele św. Anastazji.

17 III w kościele zmartwychwstańców wysłuchał kazania w j. polskim.

28 IV w kościele św. Andrzeja della Valle św. Maksymilian otrzymał święcenia kapłańskie z rąk kardynała wikariusza Rzymu, Bazylego Pompilja.

29 IV św. Maksymilian odprawił pierwszą Mszę św. w kościele św. Andrzeja delle Fratte, przy ołtarzu, gdzie Niepokalana objawiła się Ratisbonne’owi. Asystował mu o. Piotr Józef Pal, a służył br. Hieronim Biasi - współzałożyciele MI.

30 IV - Msza św. na grobie św. Piotra. Asystował o. Pal.

1 V - w święto śś. Filipa i Jakuba Apostołów - Msza św. na ich grobie w kościele Dwunastu Apostołów.

2 V - Msza św. na grobie św. Pawła. Służył o. Henryk Granata - kolejny współzałożyciel MI.

20 V - dzień po uroczystości Zesłania Ducha Świętego - Ojciec Maksymilian odprawił Mszę św. z o. Henrykiem Granatą w katakumbach św. Kaliksta - przy statui św. Cecylii.

15 VII o godz. 7 Ojciec Maksymilian odprawił Mszę św. przed cudownym obrazem Matki Przedziwnej w kaplicy sióstr Misjonarek Serca Pana Jezusa. Po raz pierwszy konsekrował i wypuryfikował puszkę.

VII-IX 1918: Amelia

25 VII Ojciec Kolbe odprawił Mszę św. w kościele św. Moniki w Amelii (u sióstr augustianek), a 28 VII - w parafii św. Elżbiety.

30 VII Kolbe odwiedził bernardyński klasztor św. Annuncjaty. XIV-wieczny klasztor przeszedł w ręce franciszkanów-obserwantów w 1567 r., a od 1745 r. franciszkanów-rekolektantów, nieczynny w czasach napoleońskich i podczas rządów sabaudzkich, przetrwał wspierany przez pobożnych mieszkańców i mógł wznowić swą działalność w październiku 1878 r.

5 VIII Maksymilian zwiedził klasztor augustianów bosych, a 8 VIII - klasztor kapucynów; 10, 20 VIII i 10 IX zaś kościół NMP Łaskawej w Foce di Amelia.

26 VIII Ojciec Kolbe odprawił Mszę św. w jednym ze zgromadzeń sióstr założonych przez bł. Józefa Cottolengo.

30 VIII był na wycieczce w okolicach Narni i wypoczywał w Fornole.

We wrześniu zwiedził jeszcze ze swymi współbraćmi z Rumunii kościoły św. Augustyna, św. Magnusa i św. Anioła (9 IX). 15 IX w kościele św. Moniki asystował do Mszy św. o. Dominikowi Nekulaesowi - neoprezbiterowi, który otrzymał święcenia kapłańskie w Amelii 8 września.

W październiku, kiedy w Europie rozprzestrzeniała się druga fala epidemii grypy "hiszpanki", Ojciec Maksymilian odwiedził w Amelii jeszcze kilka miejsc, a 4 X - święto św. Franciszka z Asyżu - świętował w klasztorze kapucyńskim. 12 X był ze współbraćmi na całodniowej wycieczce w Lugano (w płn. Włoszech). 20 X otrzymał wiadomość o śmierci o. Antoniego Głowińskiego - jednego z siedmiu współzałożycieli MI, który zmarł na "hiszpankę" 18 X 1918. W końcu 25 X Maksymiliana zwiedził były franciszkański konwent, nazwany przez niego "Coccarini", ale prawdopodobnie chodzi tu o XIV-wieczne Collegio Boccarini - obecnie muzeum archeologiczne.

X 1918 - VII 1919, Rzym

29 X o. Maksymilian z o. Dominikiem Nekulaesem wrócił do Rzymu. W Kolegium Serafickim było kilku chorych na "hiszpankę", a wśród nich br. Antoni Mansi - z grona 7 założycieli MI. Zmarł on dwa dni później "śmiercią bardzo budującą" (Pisma, 865 D).

14 XI Maksymilian odprawił Mszę św. przy grobie św. Stanisława w kościele św. Andrzeja na Kwirynale. 21 XI razem z o. Nekulaesem był w kościele św. Cecylii. 27 XI odprawił Mszę św. w kościele św. Andrzeja delle Fratte. 21 XI był prawdopodobnie w bazylice laterańskiej, gdzie święcenia diakonatu otrzymał br. Jan Ossanna. 31 XI widział w katakumbach Pryscylii najstarszy obraz Matki Bożej, pochodzący z II w.

Na początku 1919 r. Ojciec Maksymilian jeszcze z Rzymu przesłał program MI swemu młodszemu bratu, Alfonsowi Kolbemu, aby ten przetłumaczył go na j. polski w celu zaszczepienia MI na polskiej ziemi.

W maju i czerwcu Ojciec Kolbe bywał na Watykanie, odwiedzał polskich jeńców, chorego o. Emilio Norsę w szpitalu sióstr irlandzkich i był na jego pogrzebie. 3 VI wyjechał do Ravello, będąc po drodze w Neapolu, gdzie w dzielnicy Barra przenocował. 4 VI dotarł do Pompejów, gdzie przed ołtarzem NMP Różańcowej sprawował Mszę św. W końcu, przejeżdżając przez nadmorską miejscowość Minori, dotarł do Ravello. Tam zwiedził dom rodzinny br. Antoniego Mansiego (10 VI) i odbywał spacery ze współbraćmi po okolicy. 16 VI udał do Minori, skąd "parowcem" popłynął do Salerno. W Salerno odprawił Mszę św. na grobie św. Mateusza Apostoła. 18 VI widział grotę w Scala - dzielnicy nadmorskiej Amalfi, w której objawiła się Matka Boża św. Alfonsowi Liguoriemu; tam jeszcze później, 24 VI, odprawił Mszę św. 26 VI był w Amalfi, gdzie zwiedził grób św. Andrzeja. 3 VII w drodze do Neapolu zatrzymał się w Vietri sul Mare (u Sióstr Miłosierdzia) i w Portici (w okolicach Wezuwiusza). 5 VII wrócił do Ravello.

22 VII Maksymilian ukończył teologię, uzyskując stopień doktora, i przygotowywał się do powrotu do Polski. Wrócił do Ojczyzny w nocy z 28 na 29 lipca 1919 r., po 5-dniowej podróży pociągiem Czerwonego Krzyża.

Podróż do Włoch i Francji, 1930

14 I 1930 r. Ojciec Maksymilian wyruszył do Rzymu, aby spotkać się z generałem zakonu w sprawie misji na Dalekim Wschodzie.

Z Warszawy pociągiem dotarł do Krakowa. 15 I pociągiem z Krakowa do Zebrzydowic.

W drodze do stolicy Włoch Ojciec Kolbe 16 I dotarł do klasztoru franciszkańskiego w Wiedniu. W Mödling zobaczył fabrykę maszyn drukarskich, by poznać sposób nowoczesnego prowadzenia wydawnictwa. 17 I rano opuścił Wiedeń.

17 I przejeżdżał przez Alpy i dotarł do Tarvisio, gdzie przekroczył granicę austriacko-włoską. W Wenecji miał jakąś godzinę postoju. Na drodze podróży znalazła się jeszcze Kortona. 18 I był w Orvieto, gdzie u klarysek odprawił Mszę św. Stamtąd dojechał już do Rzymu i tramwajem dotarł do wydziału teologicznego św. Bonawentury przy kościele Świętych Apostołów. Zamieszkał w Kolegium Serafickim.

20 I 1930 r. - w rocznicę objawienia się Niepokalanej Ratisbonne’owi w 1842 r. - Ojciec Kolbe odprawił Mszę św. w kościele św. Andrzeja delle Fratte (w 13. rocznicę rozmyślania, podczas którego zrodziła się idea służby dla Niepokalanej).

23 I wieczorem Maksymilian dotarł do Padwy. W pociągu napisał list do Niepokalanowa (Pisma, 193). 24 I sprawował Mszę św. przy grobie św. Antoniego. Wieczorem wrócił do Rzymu. 25 I spotkał się z Ojcem Generałem. 26 I opuścił Rzym, by udać się do Marsylii (we Francji) i odebrać bilety na okręt do Chin.

Oprac. Fundacja Niepokalanej / Archiwum Niepokalanowa

Źródła:

• Archiwum Niepokalanowa.
• Św. Maksymilian M. Kolbe, Pisma (część I i II), Niepokalanów [2007, 2008].
• A. Wojtczak OFMConv, Ojciec Maksymilian Maria Kolbe, Niepokalanów 2026.
• C. R. Foster, Rycerz Maryi, Niepokalanów 2007.
• 500 anni di storia - unigre.it
• Ss. Annunziata - Amelia - conventosantissimaannunziata.org
• I luoghi del silenzio - iluoghidelsilenzio.it
• ex Collegio Boccarini - mapcarta.com